Arheološka nalazišta
|
|
U Vojvodini je do danas evidentirano preko 2000
arheoloških lokaliteta iz praistorije, više od 500
lokaliteta iz perioda antike i preko 200 nalazišta iz
srednjeg veka.
Najznačajnija arheološka nalazišta su:
- Sirmijum (1-4. veka n.e.),
- Čelarevo - Čibska šuma (8-9. vek),
- Basijana kod Rume (antički period),
- Starčevo kod Pančeva (neolit),
kao i višeslojna nalazišta:
- Titelski plato,
- Gomolava kod Hrtkovaca i
- Židovar kod Vršca.
|
Dvoglava statueta, Gomolava
Rimski šlemovi iz Sirmijuma
|
|
U Sremskoj Mitrovici, ispod samog grada, pronađeni su
ostaci rimske carske prestonice, iz antičkog perioda sa
ostacima ruševina impozantne carske palate, brojni
stambeni i privredni objekti, hramovi i crkve mnoštvo
mozaika, različitih skulptura, nadgrobne i dekorativne
plastike i drugo.
Mnogi lokaliteti u samom gradu, ali i van njega još
uvek nisu arheološki ispitani do kraja mostovi na Savi,
letnjikovci... |
Rimski Sirmijum |
Manastiri i samostani
Monaške naseobine u Vojvodini nastaju na samom
početku širenja hrišćanstva u srednjem veku, i
predstavljaju sliku nacionalne, verske i kulturne
mešovitosti ovog područija.
Uglavnom izdvojene na skrovitim i usamljenim mestima,
ven naseljenih mesta, ovi spomenici kulture danas
predstavljaju pravu kulturnu i turističku riznicu
Vojvodine.
|
|
Jedinstvenu celinu čini Fruška Gora sa nekada 35, a
danas 15 sačuvanih i aktivnih pravoslavnih manastira,
nastalih u periodu od XV do XVIII veka:
Novo i Staro Hopovo, Krušedol, Grgeteg, Ravanica -
Vrdnik, Jazak, Mala i Velika Remeta, Kuveždin, Divša (Đipša),
Privina glava, Beočin, Rakovac, Šišatovac i Petkovica.
|
Manastir Grgeteg |
|
Manastir NOVO HOPOVO je, po predanju, zadužbina
despotske porodice Brankovića, a prvi pouzdani podaci po
njemu potiču iz 1541. godine.
Građen je klasičnim stilom, karakterističnim za sve
fruškogorske manastire: oko crkve nalaze se
Četvorostrani konaci koji je okružuju.
Posebnu pažnju privlači arhitektura hrama:
nepoznati graditelj uspeo je da objedini tradicionalni
moravski graditeljski stil i elemente evropske i
islamske sakralne umetnosti.
Barokni ikonostas oslikao je poznati ikonopisac
Teodor Kračun.
Tokom XVI veka Novo Hopovo je postalo značajni
kulturni centar Srba, a u njemu je svoje obrazovanje
započeo i porvi srpski prosvetitelj Dositej Obradović.
|
Panorama Novog Hopova
Freska iz Novog Hopova |
Pored fruškogorskih manastira u Vojvodini su i drugi
manastiri i samostani zaštićeni kao nepokretna kulturna
dobra:
- u Bačkoj to su pravoslavni manastiri Kovilj i Bođani,
kao i katolički samostani u Petrovaradinu, Somboru,
Subotici i Baču (ženski i muški);
- u Banatu pravoslavni manastiri Mesić kod Vršca i
Vojlovica kod Pančeva, kao i benediktinski samostan
Arača kod Novog Bečeja i franjevački samostan u Pančevu.
|
|
FRANJEVAČKI SAMOSTAN U BAČU predstavlja najstariju
monašku naseobinu u Vojvodini.
Prema dokumentima izgradili su ga vitezovi -
templari 1169. godine.
Više puta paljen i rušen, samostan je temeljno
obnovljen u XVIII veku.
Usled čestih obnova i samostan je mešavina različitih
arhitektonskih stilova: romanike, gotike, baroka.
|
Samostan u Baču
|
Tvrđave i dvorci
Povoljan geografski položaj, velike evropske reke
koje su u Vojvodini plovne celom dužnom, uglavnom
ravničarski teren omogućili su izgradnju različitih
fortifikacionih objekata već u srednjem veku.
Najznačajnije TVRĐAVE su: Bač iz XIV veka (po
ovoj tvrđavi Bačka je dobila ime), Slankamen i Kovin (XI
vek), Vrdnik (XIV vek), Vršac (XV vek), Morović (iz XIV
veka) i druge.
Ove tvrđave su danas uglavnom u ruševinama.
|
|
Petrovaradinska tvrđava remek delo vojne
arhitekture, na desnoj obali Dunava, izgrađena je između
1690. i 1780.godine.
|
Panorama Petrovaradinske tvrđave
|
Građena po sistemu francuskog arhitekte Sebastijana
Vobana, sastoji se od Gornje (sama tvrđava, opasana
bedemima, sa strmimim serpetinastima odsecima) i Donje
tvđave (Podgrađe sa mrežom uskih ulica i višespratnim
zgradama, bolnicom, samostanom i pravoslavnom crkvom).
Ispod Gornje tvrđave izgrađena je mreža podzemnih
laguma i galerija, dužine 16 km.
Zbog svog atraktivnog položaja nazvana je Gibraltarom
na Dunavu.
Petrovaradinska tvrđava je danas jedina u potpunosti
sačuvana tvrđava ove vrste u Evropi.
|
DVORCI u Vojvodini nastajali su tokom XVIII,
XIX i početkom XX veka, i pripadaju stilovima prelaznog
perioda od baroka do klasicima.
Građeni na velikim spahijskim imanjima ili u većim
gradskim centrima, odražavali su plemićki status,
bogatstvo i značaj svojih vlasnika i korisnika.
Mnogi dvorci su reprezentativni, rezidencijalni
objekti, gotovo uvek okruženi prostranim uređenim parkom.
|
Dvorac Kapetanovo, Stari Lec |
Dvorac u Čelarevu
|
|
U Vojvodini je podignutu više od 30 ovakvih objekata,
a najlepši i najznačajniji su: dvorac u Čelarevu, Bajši,
Velikom Središtu, Golubincima, Kulpinu, Novom Kneževu,
Sremskim Karlovcima i Vršcu (patrijaršijska i
vladičanska rezidencije), Konaku, Hajdučici, Ečki,
Sremskoj Kamenici i drugim mestima.
|
Sremski Karlovci
Poseban značaj ovog naselja, udaljenog 15 km od Novog Sada,
zasnovan je na važnosti koje ono dobija početkom XVIII veka, kao
ekonomski, kulturni, duhovni i politički centar srpskog naroda severno
od Save i Dunava. |
Sremski Karlovci noću |
Patrijaršijski dvor |
Najstarija
građevina u gradu bio je Stari dvor - rezidencija pravoslavnog
mitropolita, sagrađen 1713. godine.
Na mestu ovog objekta arh. Vladimir Nikolić, glavni projektant
današnjeg izgleda grada s kraja XIX i početka XX veka, projektovao je
novi reprezentativni Patrijaršijski dvor, u baroknom stilu, okružen
parkom - monumentalnu građevinu koja je u velikoj meri izmenila
urbanističku fizionomiju Sremskih Karlovaca.
|
|
Specifičan
pečat Karlovcima daju: Saborna crkva (sazidana1759. godine), Donja crkva
i Gornja crkva (izgrađene u prvoj polovini XVIII veka ), Katolička crkva
(početak XVIII veka), zgrada Magistrata u neoklasicističkom i neogotskom
stilu, zgrada Gimnazije (prva gimnazija na srpskom jeziku osnovana 1791.
godine), dvorac Ilion (danas zgrada u kojoj je smeštena muzejska zbirka),
zgrade Narodnih fondova, Bogoslovije, Stefaneum (danas Centar kulture
srpskog naroda), česma kod Četiri lava i drugo.
|
Česma kod Četiri lava |
Kapela mira |
Kapela mira se nalazi na brdu iznada Sremskih Karlovaca.
Podignurta je 1817. godine na mestu gde se nalazio šator punomoćnika
zaraćenih država u vreme Velikog bečkog rata (1683-1699) prilikom
zaključenja Karlovačkog mira 1699. godine.
Kapela ima kružnu osnovu sa jednim pravougaonim ispustom umesto oltara.
Ovde je prvu put u istoriji svetske diplomatije za vreme mirovnih
pregovora upotrebljen okrugli sto.
Značaj Sremskih Karlovaca istaknut je donošenjem posebnog Zakona o
obnovi kulturno-istorijskog nasleđa i podsticanju razvoja Sremskih
Karlovaca Sl. glasnik RS, br. 31/91) na osnovu koga se vrši finansiranje
obnove i zaštite ovog grada. |
